23,710
edits
ગુર્જર ગિરાનાં ચૂંટેલાં કાવ્યો/જોબનિયું — લોકગીત: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
ગુર્જર ગિરાનાં ચૂંટેલાં કાવ્યો/જોબનિયું — લોકગીત (view source)
Revision as of 09:49, 27 October 2024
, 09:49, 27 October 2024સુધારો
(+1) |
(સુધારો) |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| Line 20: | Line 20: | ||
જોબનિયું કાલ્ય જાતું રે'શે | જોબનિયું કાલ્ય જાતું રે'શે | ||
{{right|-લોકગીત}}</poem>'''}} | {{right|-લોકગીત}}</poem>'''}} | ||
{{center|'''આજનો લહાવો લીજિયે રે, કાલ કોણે દીઠી છે?'''}} | |||
{{Poem2Open}} | {{Poem2Open}} | ||
‘ચલં ચિત્તં, ચલં વિત્તં, ચલે જીવિતયૌવને'- ચિત્ત અને લક્ષ્મી ચંચળ છે, જીવન અને જવાની તો આજે છે ને કાલે નથી.કબીર, નરસૈંયો ઇત્યાદિ મધ્યયુગના કવિઓએ કહ્યે રાખ્યું કે જુવાનીમાં છકી ન જવું, ઘડપણ ઢુંકડું છે. તો શું આ વૈરાગ્યપ્રેરક પદ છે? | |||
ના રે ના. એકેએક પંક્તિનું કલ્પન શૃંગારસૂચક છે: માથાનો અંબોડલો, પાઘડીનો આંટો, આંખના ઉલાળા,હૈયાના હિલોળા...સુરેન ઠાકર ‘મેહુલે' સુંદર વાત કરી: ભવનાથના મેળામાં બાવાઓ ભેગા મળે પણ તરણેતરના મેળામાં જુવાનો ને જુવતીઓ ભાગ લે. આણી પા કેશમાં ધૂપેલ નાખીને આવેલી, યૌવનથી તસતસતી આયરાણીઓ હોય, ઓણી પા છેલછોગાળા આયર હોય, સામસામે ગાતાં જાય, ‘માથાના અંબોડામાં રાખો!' ‘પાઘડીના આંટામાં રાખો!' | |||
લેટિન સૂત્ર છે,‘કાર્પે ડીએમ', જેનો ભાવાનુવાદ આમ થાય, ‘આજનો લહાવો લીજિયે રે, કાલ કોણે દીઠી છે?' આ ક્ષણમાં જીવી લો, કલ હો ન હો. | |||
પાઘડી સૂર્યના તાપથી બચવા ન પહેરાય, પણ જોબનના તાપને વધારવા પહેરાય. અંબોડો ઇત્યાદિ કેશકલાપ તો ‘સોળ શણગાર'માંના એક. હૈયાના હિલોળામાં જવાનો મારગ આંખના ઉલાળાથી શરૂ થાય. જોબનિયાને હથેળીમાં શી રીતે સચવાય? આદિલ મન્સૂરી કહે છે: | |||
પાઘડી સૂર્યના તાપથી બચવા ન પહેરાય, પણ જોબનના તાપને વધારવા પહેરાય. અંબોડો ઇત્યાદિ કેશકલાપ તો | |||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||
{{Block center|'''<poem>"એ જ હાથોમાં મૂકી છે જિંદગી | {{Block center|'''<poem>"એ જ હાથોમાં મૂકી છે જિંદગી | ||
સાચવી જે ના શક્યા મહેંદીનો રંગ!" | સાચવી જે ના શક્યા મહેંદીનો રંગ!"</poem>'''}} | ||
{{Poem2Open}} | |||
પગની પાની પણ પ્રેમચેષ્ટા તરફ ઇશારો કરે: | પગની પાની પણ પ્રેમચેષ્ટા તરફ ઇશારો કરે: | ||
"યારી-ગુલામી શું કરું તારી સનમ? | {{Poem2Close}} | ||
{{Block center|'''<poem>"યારી-ગુલામી શું કરું તારી સનમ? | |||
ગાલે ચૂમું કે પાનીએ તૂને સનમ?" | ગાલે ચૂમું કે પાનીએ તૂને સનમ?" | ||
{{right|(કલાપી)}}</poem>'''}} | {{right|(કલાપી)}}</poem>'''}} | ||
| Line 42: | Line 42: | ||
સ્મશાને લઈ જવાની ચીજોની યાદી વાંચીએ તો વૈરાગ્યનો ભાવ જાગે, તેમ ઘાઘરાનો ઘેર, પાઘડીનો આંટો વગેરે વાનાં વાંચીને પ્રણયના ભાવનો ઉદય થાય.આઠ પંક્તિના લોકગીતમાં આઠ વાર તાકીદ કરી છે કે જોબનિયું કાલ્ય જાતું રહેશે, જીવનને જીવી લો. | સ્મશાને લઈ જવાની ચીજોની યાદી વાંચીએ તો વૈરાગ્યનો ભાવ જાગે, તેમ ઘાઘરાનો ઘેર, પાઘડીનો આંટો વગેરે વાનાં વાંચીને પ્રણયના ભાવનો ઉદય થાય.આઠ પંક્તિના લોકગીતમાં આઠ વાર તાકીદ કરી છે કે જોબનિયું કાલ્ય જાતું રહેશે, જીવનને જીવી લો. | ||
આ જ ભાવને વધુ કલાત્મકતાથી વ્યક્ત કરતું એંડ્રુ માર્વેલ (૧૬૨૧- ૧૬૭૮)નું કાવ્ય છે, | આ જ ભાવને વધુ કલાત્મકતાથી વ્યક્ત કરતું એંડ્રુ માર્વેલ (૧૬૨૧- ૧૬૭૮)નું કાવ્ય છે, ‘લજ્જાળુ પ્રેમિકાને', તેનો અંશ- | ||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||
{{Block center|'''<poem>"જો સમય અમર્યાદિત હતે | {{Block center|'''<poem>"જો સમય અમર્યાદિત હતે | ||