બાળ કાવ્ય સંપદા/શિવાજીનું હાલરડું

શિવાજીનું હાલરડું

લેખક : ઝવેરચંદ મેઘાણી
(1894-1947)

આભમાં ઊગેલ ચાંદલો ને
જીજીબાઈને આવ્યાં બાળ,
બાળુડાને માત હીંચોળે
ધણણણ ડુંગરા બોલે !
શિવાજીને નીંદરું નાવે
માતા જીજીબાઈ ઝુલાવે.
પેટમાં પોઢીને સાંભળેલી બાળે
રામ લખમણની વાત,
માતાજીને મુખ જે દિ'થી
ઊડી એની ઊંઘ તે દિ'થી ⁠– શિવાજીને૦

પોઢજો રે મારાં બાળ !
પોઢી લેજો પેટ ભરીને આજ,
કાલે કાળાં જુદ્ધ ખેલાશે
સૂવા ટાણું ક્યાંય નૈ રે'શે – શિવાજીને૦

ધાવજો રે મારાં પેટ !
ધાવી લેજો ખૂબ ધ્રપીને આજ,
રે'શે નહિ રણઘેલૂડા !
ખાવા મૂઠી ધાનની વેળા – શિવાજીને૦

પે'રી ઓઢી લેજો પાતળા રે !
પીળાં લાલ પીરોંજી ચીર,
કાયા તારી લોહીમાં ના'શે
ઢાંકણ તે દિ' ઢાલનું થાશે – શિવાજીને૦

ઘૂઘરા, ધાવણી, પોપટ-લાકડી
ફેરવી લેજો આજ !
તે દિ' તારે હાથે રે'વાની
રાતી બંબોળ ભવાની – શિવાજીને૦

લાલ કંકુ કેરા ચાંદલા ને
ભાલે તાણજો કેસર-આડ્ય,
તે દિ'તો સિંદોરિયા થાપા
છાતી માથે ઝીલવા બાપા – શિવાજીને૦

માતાપિતા ચોડે ચૂમીઓ રે બાળા !
ઝીલજો બેવડ ગાલ
તે દિ' તારાં મોઢડાં માથે
ધૂંવાધાર તોપ મંડાશે – શિવાજીને૦

આજ માતાજીની ગોદમાં રે
તુંને હૂંફ આવે આઠ પો'ર,
તે દિ' કાળી મેઘલી રાતે
વાયુ ટાઢા મોતના વાશે – શિવાજીને૦

આજ માતા દેવી પાથરી રે
કૂણાં ફૂલડાં કેરી સેજ,
તે દિ' તારી વીર – પથારી
પાથરશે વીશ ભુજાળી – શિવાજીને૦

આજ માતાજીને ખોળલે રે
તારાં માથડાં ઝોલે જાય,
તે દિ' તારે ઓશીકાં
મેલાશે તીર બંધૂકાં – શિવાજીને૦

સૂઈ લેજે મારા કેસરી રે !
તારી હિંદવાણું જોવે વાટ
જાગી વે'લો આવ બાળુડા !
માને હાથે ભેટ બંધાવા.
જાગી વે'લો આવજે વીરા !
ટીલું માના લોહીનું લેવા – શિવાજીને૦