26,604
edits
KhyatiJoshi (talk | contribs) No edit summary |
KhyatiJoshi (talk | contribs) No edit summary |
||
| (3 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 2,098: | Line 2,098: | ||
}} | }} | ||
{{Right|[વૈદ્યરાજ નાસે છે. સમુદાય વિખરાય છે.]}} | {{Right|[વૈદ્યરાજ નાસે છે. સમુદાય વિખરાય છે.]}} | ||
<center>'''પ્રવેશ છેલ્લો'''</center> | |||
[થોડા દિવસો વીત્યા બાદ એક પ્રભાતે : ભોળાનાથના ઘરના ચોગાનમાં : ઉમા તુલસીના છોડ પાસે ઊભી છે. ઊભી ઊભી ફૂંક મારીને દીવાની દીવેટો ઓલવે છે. અને પછી તુલસીના રોપાને એક પછી એક ઉખેડી ફેંકી દેતી —] | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|બહેન વૃંદા! તારો વસ્તાર બહુ વધી ગયો. તારી તો મંજરીએ મંજરીએથી જીવન ઝરે છે. પણ એ બધું શા માટે? આ કાળા કાળા શાલિગ્રામનું ધણીપદું સંતોષવા માટે? | |||
}} | |||
{{Right|[શાલિગ્રામને ઉઠાવી ફગાવે છે] જાઓ, દેવ! પથ્થરો ભેળા પથ્થર બનીને રહેજો.}} | |||
<br> | |||
{{Right|[ખડકીનાં કમાડ ખખડે છે. વીંગ તરફ જોતી ઉમા કહે છે.]}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|શંકર, મેં દીવા ઓલવી નાખ્યા. તુળસી ઉખેડી નાખ્યાં. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|[અંદર આવે છે.] તૈયાર છો? ટિકિટ ખરીદી લઉં? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|ક્યાં જશું? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|પ્રથમ લાહોર. ત્યાં લગ્નની વિધિ પતાવી દેશું. પછી એડન. કોઈ નામ ન લઈ શકે પછી. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|કોઈને ખબર નહિ પડી જાય? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|ના, ના; બાપાજી તો ભાઈનાં ફૂલ દામોદરજીમાં પધરાવીને પછી તમારે સાસરે જવાના છે. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|શા માટે? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|તમને પાછાં સાસરીમાં મોકલી દેવાની તજવીજ કરવા માટે. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|[વિચારમાં પડીને] એમ!!! | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|હા, વૈદ્યરાજનાં ને આચાર્યજીનાં કારસ્તાન. પણ આપણે તેમને હાથ ઘસતા કરીશું. ખરું? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|ખરું! [હાથ ચોળતી ઊભી રહે છે.] | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|હવે કયું બંધન છેલ્લું બાકી છે, ઉમા! હજુય તમને આ ભાઈ-ભાભી તથા સૂરજના ભોગ લેનાર ભૈરવ સમાજનું નિર્મેલું સતીત્વ વહાલું છે? હજુ પણ? હજુ ક્યાં સુધી સળગવું છે, ઓ ઉમા? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|શંકર, ખડકીની સાંકળ ચડાવી આવીશ? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|કેમ? [રોમાંચ અનુભવે છે.] | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|કંઈ નહિ. મારી ઇચ્છા છે. આજ આપણે એકાંતે મળીએ. | |||
}} | |||
{{Right|[શંકર ખડકીને સાંકળ ચડાવીને પાછો આવે છે.]}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|શંકર, નજીક આવીશ? | |||
}} | |||
{{Right|[પોતે અને શંકર પરસ્પર નજીક આવે છે. બેઉના ચહેરા પર ઉશ્કેરાટ છે. ઉમા હાથ લંબાવે છે, શંકર એ હાથ ઝાલવા જાય છે.]}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|[એકાએક દૂર ખસી જઈ] શંકર, થોડીવાર ખમી જા. મારે કશુંક કહેવું છે. થોડીક વાત સાંભળ. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|અત્યારે ખસો છો, ઉમા? મારું જીવન પીગળીને ધૂળમાં રેલાય છે તે વેળા ખસો છો? ઓ આરસની પ્રતિમા! | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|શંકર, [ભુજાઓ લંબાવી] આટલી જ વાર છે મને. આ સતીપણાની આગમાંથી નીકળી જવાને આટલી જ વાર છે. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|ત્યારે? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|મનથી તો હું ક્યારની તારા હૈયા ઉપર ચંપાઈ રહી છું. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|ભાઈની પણ એ જ છેલ્લી ઇચ્છા હતી, ઉમા! ભાઇના સંકલ્પને — | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|ભાઇના સંકલ્પને પૂરો કરવાની મારી શક્તિ હોત! ઓ શંકર, ભાઈ મારો — મારો ભાઈ અનંત આજ મારામાં કેમ પ્રગટતો નથી? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|તમે આ શું કહો છો? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|તું નહિ સમજે, શંકર! મેં તને સાંકળ વાસવાનું કહ્યું, ને તેં મને નાસવાનું કહ્યું, ખરું? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|પણ બીજો શો ઇલાજ છે, ઉમા? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|અનંતભાઈ નાઠો’તો કદી, શંકર? એના સ્નેહમાં કે મૉતમાં એણે ચોરીનો માર્ગ લીધો’તો કદી, શંકર? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|ના, કદી નહિ. | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|ને હું અનંતની બહેન આજે છૂપા રસ્તા લેવા ઊભી થઈ ગઈ! | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|હું તમને ફસાવી રહ્યો છું એવું દેખાયું? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|નહિ નહિ, શંકર! તું સમજ્યો નહિ. તું મને શું ફસાવશે? મારી છાતીમાંથી આજે તમામ ધર્મભાવ ઉખડી ગયા છે. પણ હું અનંતની બહેન ભીરુ બનીને છીંડાં શોધી રહી છું. થોડીક હિંમત — ઓ શંકર! — થોડી જ હિંમત મારામાં હોત! | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|શાની હિંમત? | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|આ શહેરની ભરી બજારમાં તારો હાથ ઝાલીને ચાલવાની — તારા વૈદ્યરાજની અને આચાર્યની છાતી ઉપર પગ દેતા દેતા ચાલવાની — ફિટકાર, હુડેહુડેના અવાજ અને થૂથૂકાર ઝીલીને ચાલવાની — એવી હિંમત જો મારામાં હોત તો તારા ગળામાં અત્યારે જ આ બે હાથની માળા કરી પહેરાવી દેત. [હાથ ઊંચા કરી વિહ્વળતા બતાવે છે.] | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|શંકર : | |||
|ત્યારે? બસ? રજા લઉં? પાષાણી! | |||
}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|[આંખો મીંચીને વિહ્વળ ભાવે] હા, હવે તું જલદી જતો રહે. પણ મને પાષાણી ન કહે. ભ્રષ્ટા જ કહે. વેશધારિણી કહે. કાયર અને ભીરુ કહે. શંકર, મારે સતી નથી કહેવાવું. હું લોહીમાંસની બની છું. [શંકર જાય છે.] | |||
}} | |||
{{Right|[સાંકળ ઊઘડવાનો અવાજ થાય છે.]}} | |||
{{Ps | |||
|ઉમા : | |||
|[ચમકીને] શંકર ચાલ્યો ગયો? મારા ધૈર્યના બધા જ બંધો તોડતો ગયો! જીવનભર મારે વેશ જ ભજવવો રહ્યો શું? [તુળસીના ઉખડેલા રોપાને ફરીવાર ઉપાડીને કુંડામાં રોપતી] બહેન વૃંદા! પાછાં વિરાજો અહીં. મરતાં સુધી આપણે ઢોંગ ભજવીએ. હજારો મારી બહેનો ભજવે છે તેવા ઢોંગ. અનંતભાઈ! વીરા! તારી છાતીમાં ભરી હતી તેવી હિંમતની એક જ કણી મને મળી હોત! તો મારું માથું અત્યારે શંકરની છાતી ઉપર ઢળત! ઓ ભાઈ! ઓ અનંત! જીવવું બહુ અકારું લાગે છે હવે, તું જતાં જગતમાં મને સમજનારું કોઈ ન રહ્યું. | |||
}} | |||
{{Right|[તુળસીને કુંડે માથું ઢાળીને ડૂસકે ડૂસકે રડે છે.]}} | |||
<br> | |||
{{Right|પડદો}} | |||
edits