19,010
edits
સુદામાચરિત્ર/શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ: Difference between revisions
સુદામાચરિત્ર/શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ (view source)
Revision as of 04:53, 12 November 2021
, 04:53, 12 November 2021no edit summary
MeghaBhavsar (talk | contribs) (Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}} {{Poem2Open}} શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ -- દર્શના...") |
MeghaBhavsar (talk | contribs) No edit summary |
||
| (3 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 3: | Line 3: | ||
{{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}} | {{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}} | ||
{{Poem2Open}} | {{Poem2Open}} | ||
કડવું ૧ | |||
'''કડવું ૧''' | |||
કડી | કડી | ||
૬ અશન – ભોજન | ૬ અશન – ભોજન | ||
| Line 11: | Line 11: | ||
૧૫ ઘરસૂત્ર – ઘરસંસાર | ૧૫ ઘરસૂત્ર – ઘરસંસાર | ||
કડવું ૨ | '''કડવું ૨''' | ||
૪ પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું –ગામમાં તો જે અન્ન મળી | ૪ પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું –ગામમાં તો જે અન્ન મળી આવતું (જડતું) એ હવે અટક્યું. હવે બીજે જવું પડશે | ||
૧૦ ગવનિકા – ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ | ૧૦ ગવનિકા – ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ | ||
૧૩ મારે વાગલાં – વલખાં મારે | ૧૩ મારે વાગલાં – વલખાં મારે | ||
૧૪ રક્ષાની ઘટા – માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું | ૧૪ રક્ષાની ઘટા – માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું | ||
કડવું ૩ | '''કડવું ૩''' | ||
૧ ભાવઠ –ઉપાધિ | ૧ ભાવઠ –ઉપાધિ | ||
૧ ગોમતી-મજ્જન – ગોમતી નદીમાં સ્નાન | ૧ ગોમતી-મજ્જન – ગોમતી નદીમાં સ્નાન | ||
૧૦ જોડવા પાણિ....... – હાથ જોડવા, ગરીબડી વાણી બોલવી, | ૧૦ જોડવા પાણિ....... – હાથ જોડવા, ગરીબડી વાણી બોલવી, | ||
એથી ચહેરો ફિક્કો પડી જાય | |||
૧૦ માગ્યા પે રૂડું મરણ – માગવા/યાચવા કરયાં મરવું સારું | ૧૦ માગ્યા પે રૂડું મરણ – માગવા/યાચવા કરયાં મરવું સારું | ||
૧૨ મામ – સ્વમાન, આબરુ | ૧૨ મામ – સ્વમાન, આબરુ | ||
કડવું ૪ | '''કડવું ૪''' | ||
૨ વૃદ્ધિહાણ – ચડતી-પડતી | ૨ વૃદ્ધિહાણ – ચડતી-પડતી | ||
૩ સુકૃત-દુષ્કૃત – પાપ-પુણ્ય | ૩ સુકૃત-દુષ્કૃત – પાપ-પુણ્ય | ||
| Line 32: | Line 32: | ||
કડી | કડી | ||
૨૦ સપ્તઋષિ સેવે કામધેનુને – સપ્તર્ષિ જેવાને પણ કામધેનુ | ૨૦ સપ્તઋષિ સેવે કામધેનુને – સપ્તર્ષિ જેવાને પણ કામધેનુ | ||
(સ્વર્ગની ગાય)ની સેવા કરવી પડે છે. | |||
૨૪ ધોશે ધરણીધર તતખેવ – ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર) | ૨૪ ધોશે ધરણીધર તતખેવ – ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર) | ||
તરત દરિદ્રતા દૂર કરશે | |||
કડવું ૫ | |||
'''કડવું ૫''' | |||
૭ કાંગવા – છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ) | ૭ કાંગવા – છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ) | ||
૯ છોવાય – ઢોળાય | ૯ છોવાય – ઢોળાય | ||
૧૬ ઉપાન.... – પગના જોડા. અ ફાટેલા હોવાથી જે ધૂળ(રેણુ) | ૧૬ ઉપાન.... – પગના જોડા. અ ફાટેલા હોવાથી જે ધૂળ(રેણુ) | ||
ઊડતી હતી એનાથી જાણે આકાશ છવાઈ ગયું! | |||
૧૭ જેષ્ઠિકા – ચાલવામાં ટેકો રહે એવી લાકડી | ૧૭ જેષ્ઠિકા – ચાલવામાં ટેકો રહે એવી લાકડી | ||
૧૯ શુકજી – શુકદેવ : વ્યાસના પુત્ર. એમણે પરીક્ષિતને | ૧૯ શુકજી – શુકદેવ : વ્યાસના પુત્ર. એમણે પરીક્ષિતને | ||
‘ભાગવત’ સંભળાવ્યું હતું. સુદામા-કથા | |||
દશમસ્કંધમાંની કથા છે. | |||
૧૯ નરપતિ – રાજા. અહીં પરીક્ષિત : કુરુવંશનો રાજા, | ૧૯ નરપતિ – રાજા. અહીં પરીક્ષિત : કુરુવંશનો રાજા, | ||
અર્જુનનો પૌત્ર, અભિમન્યુ-ઉત્તરાનો પુત્ર | |||
કડવું ૬ | '''કડવું ૬''' | ||
૨ કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ – કોઠા પરની (દ્વારકાની) | ૨ કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ – કોઠા પરની (દ્વારકાની) | ||
કમાનો બહુ (પર્મ, પરમ) શોભતી હતી | |||
૪ નથી મુક્તિપુરીમાં મણા – મુક્તિપુરી(દ્વારકા)માં | ૪ નથી મુક્તિપુરીમાં મણા – મુક્તિપુરી(દ્વારકા)માં કશાનીઉણપ(મણા) નથી | ||
૬ એને રૂપે હાર્યા કેશવ-રામ – સુદામાના રૂપ આગળ તો કૃષ્ણ | ૬ એને રૂપે હાર્યા કેશવ-રામ – સુદામાના રૂપ આગળ તો કૃષ્ણ | ||
અને બલરામ પણ જાણે ઝાંખા પડી ગયા! (એવો કટાક્ષ) | |||
૧૦ મયા – માયા, કૃપા | ૧૦ મયા – માયા, કૃપા | ||
૧૫ ઉપંગ – એક વાદ્ય | ૧૫ ઉપંગ – એક વાદ્ય | ||
કડવું ૭ | |||
૨ યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે – યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ | '''કડવું ૭''' | ||
૨ યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે – યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ સત્યભામા કૃષ્ણને લગાડે છે | |||
૨ અગર ઉસેવે – અગરુનો સુગંધિત ધૂપ (પેલા લેપ પર) આપે છે | |||
૩ બીડી – પાન, તાંબુલ | ૩ બીડી – પાન, તાંબુલ | ||
૧૧ વામદેવ – વામનદેવ | ૧૧ વામદેવ – વામનદેવ | ||
| Line 65: | Line 65: | ||
૧૨ પત્રી – પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી | ૧૨ પત્રી – પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી | ||
કડવું ૮ | '''કડવું ૮''' | ||
૪ જેના નાભિકમળમાંથી......... – કૃષ્ણસ્તુતિ : કૃષ્ણ/ | ૪ જેના નાભિકમળમાંથી......... – કૃષ્ણસ્તુતિ : કૃષ્ણ/વિષ્ણુનીનાભિના કમળમાંથી પ્રગટેલાબ્રહ્માએ પળવારમાં સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું, બાળકૃષ્ણે માતા યશોદાને મુખમાં બ્રહ્માંડ બતાવેલું | ||
૫ પાદોદક – ચરમુક્તિપુરીણામૃત | ૫ પાદોદક – ચરમુક્તિપુરીણામૃત | ||
૮ ઘૃતપક્વ – ઘીમાં પકવેલાં | ૮ ઘૃતપક્વ – ઘીમાં પકવેલાં | ||
કડવું ૧૦ | '''કડવું ૧૦''' | ||
૪ અરિષ્ટ – સૂર્ય | ૪ અરિષ્ટ – સૂર્ય | ||
૧૨ પંચાનન શંખ – પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ | ૧૨ પંચાનન શંખ – પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ | ||
કડવું ૧૨ | '''કડવું ૧૨''' | ||
૯ નિર્મુખ – ખાલી હાથે | ૯ નિર્મુખ – ખાલી હાથે | ||
| Line 84: | Line 81: | ||
<br> | <br> | ||
{{HeaderNav2 | {{HeaderNav2 | ||
|previous = | |previous = કડવું ૧૪ | ||
|next = | |next = આસ્વાદલક્ષી અભ્યાસ | ||
}} | }} | ||
<br> | <br> | ||